Nowe regulacje dotyczące stażu pracy: wpływ zaliczania umów cywilnoprawnych i działalności gospodarczej na uprawnienia pracowników i koszty pracodawców

Kurs Kadry i Płace od podstaw

Jedyny taki kurs w Polsce, prowadzony przez byłego Inspektora Pracy Daniela Pałygę oraz Iwonę Hendel

Wstęp

Pracodawca ma obowiązek weryfikacji stanów faktycznych dla stażu pracy oraz wykształcenia pracownika.
Te dwa czynniki wpływają na różne uprawnienia pracownicze, gdyż:

  • Staż zawodowy wpływa na uprawnienie dotyczące:
    • wymiaru urlopu wypoczynkowego,
    • stażu pracy dla wysługi lat, dodatków stażowych wynikających z dodatkowych uprawnień pracowniczych stosowanych zazwyczaj w administracji publicznej,
    • nagród jubileuszowych,
    • stażu pracy we wskazanych zawodach lub zakładach pracy (specjalne dodatki pracownicze za pracę w warunkach szczególnych lub szkodliwych).
  • Poziom wykształcenia wpływa na uparwnienia dotyczące:
    • wymiaru urlopu wypoczynkowego,
    • uprawnień zawodowych (wykonywania poszególnych zawodów i pełnienia różnych funkcji).

Wskazane powyżej informacje wynikają z obecnie obowiązującego stanu prawnego, natomiast wiemy już, że mają zostać wprowadzone zmiany w zakresie rozliczania stażu pracy.

 

Dodatkowe okresy wliczane do stażu pracy

Z informacji ze strony rządowej wynika, iż trwają prace (nie są to tylko pomysły) nad tym, aby pracodawcy do stażu pracy doliczali okresy wykonywania usług w ramach umów cywilnoprawnych oraz okresów prowadzenia działalności gospodarczej. Poszerzenie zakresu aktywności zawodowej pracowników/usługobiorców i ich zaliczanie do stażu pracy jest dla pracowników/usługobiorców bardzo korzystne i sprawiedliwe, lecz będzie to kosztowne dla pracodawców.

Polska specyfika zatrudniania w większości opierała się i w niektórych miejscach nadal opiera na umowach cywilnoprawnych przy pracach prostych lub krótkotrwałych. Projektowana zmiana będzie wpływać na dodatkowe uprawnienia i wynagrodzenia pracowników.

To co jest proste i oczywiste dla pracowników, iż umowy cywilnoprawne i prowadzenie działalności gospodarczej zaliczamy do stażu pracy, w rzeczywistości dla kadr może być problematyczne.


Przyjrzyjmy się poszczególnym tytułom prawnym.

 

Umowa zlecenie

Umowa zlecenie to umowa w zakresie świadczenia usług, w której określa się zazwyczaj:

  • zakres czynności,
  • wynagrodzenie za wykonane czynności,
  • okres na który została zawarta,
  • inne ustalenia.

Przy stosowanej konstrukcji prawnej w zakresie dlugości trwania tej umowy określa się tylko okres trwania, bez precyzyjnego okresu jej wykonywania. Nawet uwzględniając okres zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, wskazuje się tylko okres podlegania ubezpieczeniu, a nie okres świadczenia usług. Jeżeli ustawodawca pójdzie najprostszą ścieżką i uzna, że do stażu pracy zaliczamy okres trwania takiej umowy to będzie to prawie prawda.

W przypadku wystawiania świadectwa pracy pracodawca poświadcza, że ktoś był w zatrudnieniu od – do, natomiast w przypadku umów zleceń nie ma świadectw pracy, więc co ma być potwierdzeniem okresu wykonywania usługi?

Przykład: Umowa zlecenie na okres 01.06.2024r.-30.06.2024r. – usługi świadczone (np. w zakresie posprzątania hali produkcyjnej), w okresie 01-09.06.2024 r. (9 dni), a w umowie cały miesiąc.

 

Umowa o dzieło

To rodzaj umowy w zakresie wytworzenia, naprawy lub zmiany poszczególnego przedmiotu umowy (przedmiot może być materialny – obraz jak i niematerialny  – przedstawienie), w której określa się zazwyczaj:

  • przedmiot umowy,
  • wynagrodzenie za wykonane czynności,
  • okres, na który została zawarta,
  • inne ustalenia.

Tak jak w przypadku umowy zlecenia także i w tym przypadku jest zazwyczaj wskazany okres, w którym to dzieło ma być wykonane, ale bez precyzyjnego określenia okresu trwania.

W przypadku umowy o dzieło także nie jest stosowany żaden dokument, który można by nawet w dużym uproszczeniu nazwać świadectwem pracy/wykonaniem dzieła.

Przykład: Umowa o dzieło na okres 01.04.2024r.-30.06.2024r. – dzieło ma polegać na stworzeniu jednego utworu muzycznego do serialu telewizyjnego. Jak długo to “dzieło” będzie powstawać – jeden dzień, jeden tydzień czy może jeden miesiąc? W umowie są trzy miesiące.

 

Działalność gospodarcza

W przypadku takiej aktywności jest akurat stosunkowo łatwiej, gdyż okres prowadzenia działaności jest oficjalnie rejestrowany i kontolowany przez ZUS (okres w zakresie odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne) jak i przez organy skarbowe (wystawanie rachunków, faktur i rozliczanie podatków).

 

Co powinien zrobić pracodawca?

Resumując poszczególne umowy, ustawodawca będzie zmuszony do dokonania wyboru :

  • wyliczać staż pracy liczony od dat zawarcia umowy – łatwe i szybkie do policzenia, ale czy sprawiedliwie?
  • wyliczać staż pracy od okresów faktycznie wykonywanych usług – trudne do policzenia, bez konieczności prowadzenia szczegółowej ewidencji okresów wykonywania usług będzie niemożliwe.

 

Znaczenie zapowiadanych zmian

W przypadku pracodawców posiadających zapisy o dodatkach do wynagrodzenia za staż pracy, proponowane zmiany w znaczący sposób mogą wpłynąć na koszty zatrudniania pracowników. O ile podmioty prywatne zapewne dokonają zmian w regulaminach wynagradzania, aby ograniczyć koszty (wariant korzystny dla organizacji) albo będą musiały znaleźć więcej pieniędzy (wariant korzystny dla pracowników) o tyle podmioty publiczne raczej będą zobligowane płacić więcej.

Artykuł napisany przez:

Daniel Pałyga

Daniel Palyga

Absolwent Uniwersytetu Opolskiego Wydziału Ekonomicznego na kierunku Administracja. Ukończył także Studia podyplomowe na Wydziale Zarządzania, Informatyki i Finansów na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu. Były Inspektor Pracy z Opola zajmujący się tematyką związaną z kontrolą prawnej ochrony pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, legalnością zatrudnienia. Od 1997 r. związany z szeroko pojętym zarządzaniem ludźmi. Posiada szerokie doświadczenie z zakresu stosowania i interpretacji dokonywanych przez organy państwowe oraz praktyk stosowanych przez podmioty prywatne. Przez 11 lat pracownik Państwowej Inspekcji Pracy, wcześniej pracował w agencji pracy, gdzie realizował projekty związane z zatrudnianiem osób poza granicami Polski, pracą tymczasową, doradztwem personalnym. Posiada ponad 5-letnie doświadczenie w urzędach zajmujących się kontrolą legalności zatrudnieni.

Urlop wypoczynkowy dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy - zasady nabycia i udzielania
Umowy cywilnoprawne – planowane zmiany w obszarze oskładkowania.
Nowe regulacje dotyczące stażu pracy: wpływ zaliczania umów cywilnoprawnych i działalności gospodarczej na uprawnienia pracowników i koszty pracodawców