- Odpowiedzialność solidarna obejmie także usługi
- Nowość: skład VAT i możliwość odroczenia podatku
- Nowa informacja przy WNT środków transportu
- Łatwiejsze wykreślenie z VAT po zamknięciu działalności
- 300 zł kary za niewyrejestrowanie kasy fiskalnej
- TAX FREE bardziej elektroniczny
- Zmiany w uldze na złe długi i zwolnieniu podmiotowym
- Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
- Co to oznacza dla Ciebie i Twojej organizacji?
Podpisana została ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Zdecydowana większość nowych regulacji zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 r., choć ustawodawca przewidział również kilka innych terminów wejścia w życie.
Zmian jest dużo – od całkowicie nowej instytucji składu VAT, przez rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej na wybrane usługi, po nowe obowiązki dotyczące nabywania środków transportu, kas fiskalnych, rejestracji VAT i TAX FREE. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich z perspektywy przedsiębiorców i biur rachunkowych.
Odpowiedzialność solidarna obejmie także usługi
Jedną z najistotniejszych zmian jest rozszerzenie mechanizmu odpowiedzialności solidarnej nabywcy. Obecnie regulacja ta kojarzona jest przede wszystkim z obrotem określonymi towarami. Od 2027 r. obejmie również wskazane przez ustawodawcę usługi. Nabywca będzie mógł odpowiadać solidarnie ze sprzedawcą za jego zaległość w VAT przypadającą na konkretną transakcję, jeżeli w chwili jej dokonania wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że VAT w całości albo w części nie zostanie wpłacony do urzędu skarbowego. Za okoliczność wskazującą na takie ryzyko ustawa uznaje m.in. warunki transakcji odbiegające od normalnie występujących w obrocie, w szczególności cenę bez ekonomicznego uzasadnienia niższą od wartości rynkowej. Co szczególnie istotne, nowy załącznik nr 16 obejmuje bardzo popularne usługi B2B. Są to m.in. usługi związane z oprogramowaniem, doradztwo informatyczne, hosting, usługi rachunkowo-księgowe, doradztwo związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i zarządzaniem, usługi reklamowe, badania rynku, B+R, usługi związane z zatrudnieniem oraz administracyjną obsługą biura. Zmiana ma więc znaczenie nie tylko dla branż tradycyjnie postrzeganych jako „wrażliwe”. Może dotyczyć praktycznie każdego przedsiębiorcy korzystającego z usług księgowych, marketingowych czy informatycznych. Jednocześnie istotnym instrumentem ochronnym pozostaje mechanizm podzielonej płatności. Ustawa wskazuje wprost, że odpowiedzialności solidarnej nie stosuje się do nabycia towarów lub usług, za które podatnik zapłacił przy zastosowaniu split payment. Wprowadzono także wyłączenie dla usług udokumentowanych fakturą o wartości brutto nieprzekraczającej 15 000 zł. Wyłączenie nie znajdzie jednak zastosowania, jeżeli łączna wartość netto usług nabywanych od tego samego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł. W praktyce od 2027 r. procedury weryfikacji kontrahentów oraz sposób regulowania należności mogą nabrać jeszcze większego znaczenia także przy zakupie usług.Nowość: skład VAT i możliwość odroczenia podatku
Największą systemową zmianą jest wprowadzenie do ustawy o VAT nowego rozdziału regulującego skład VAT oraz procedurę składu VAT. 2677_u.
W dużym uproszczeniu rozwiązanie ma pozwolić na obrót określonymi towarami bez konieczności bieżącego finansowania VAT. Towary będą mogły zostać wprowadzone do specjalnego składu, a przy spełnieniu ustawowych warunków dostawa towarów wprowadzanych do składu, WNT oraz kolejne transakcje dokonywane bez wyprowadzania ich ze składu będą mogły korzystać ze stawki VAT 0%.
Nie będzie to jednak rozwiązanie dostępne automatycznie. Zarówno prowadzenie składu, jak i korzystanie z procedury będzie wymagało odpowiednich zezwoleń naczelnika urzędu skarbowego.
Podmiot prowadzący skład VAT będzie musiał m.in. posiadać siedzibę w UE, pozostawać czynnym podatnikiem VAT przez co najmniej 12 miesięcy, spełniać warunki dotyczące braku istotnych zaległości podatkowych i posiadać tytuł prawny do miejsca prowadzenia składu.
Sama procedura będzie mogła obejmować towary maksymalnie przez 24 miesiące. Prowadzący skład będzie musiał prowadzić szczegółową elektroniczną ewidencję, a korzystający z procedury – składać elektroniczne zgłoszenia podsumowujące.
Procedura nie będzie obejmowała każdego towaru. W załączniku nr 17 znalazły się m.in. niektóre produkty rolne i spożywcze, chemikalia, metale, miedź, nikiel oraz określone pojazdy i ich części. Ostateczny zakres towarów objętych procedurą ma zostać określony w rozporządzeniu.
Nowa informacja przy WNT środków transportu
Zmiany dotkną również podatników nabywających środki transportu z innych państw UE.
Podatnicy będą obowiązani elektronicznie przekazywać naczelnikowi urzędu skarbowego informację o nabywanym środku transportu w przypadku WNT nowych środków transportu oraz innych środków transportu, gdy VAT jest rozliczany na zasadach określonych w ustawie.
Do informacji trzeba będzie dołączyć kopię faktury dokumentującej nabycie. Termin na jej złożenie będzie powiązany z terminem złożenia właściwej deklaracji VAT. Minister Finansów w drodze rozporządzenia ma wydać wzór tej informacji.
Łatwiejsze wykreślenie z VAT po zamknięciu działalności
Ustawodawca ogranicza także część obowiązków formalnych.
Podatnik wpisany do CEIDG, który złoży wniosek o wykreślenie działalności z ewidencji i nie prowadzi innej działalności opodatkowanej, nie będzie musiał odrębnie zgłaszać zaprzestania działalności dla potrzeb VAT.
Podobne rozwiązanie przewidziano dla podmiotów wykreślanych z KRS. Informacja przekazana pomiędzy rejestrami będzie mogła stanowić dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru VAT.
300 zł kary za niewyrejestrowanie kasy fiskalnej
Ustawa wprowadza natomiast nową sankcję dotyczącą kas rejestrujących.
Po zakończeniu używania kasy podatnik będzie zobowiązany do złożenia wniosku o jej wyrejestrowanie w terminie wynikającym z przepisów wykonawczych. Brak takiego wniosku będzie skutkował możliwością nałożenia przez naczelnika urzędu skarbowego kary pieniężnej w wysokości 300 zł. Karę trzeba będzie wpłacić w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.
TAX FREE bardziej elektroniczny
Kolejna zmiana dotyczy TAX FREE. Do ustawy zostanie wprowadzona definicja terminala TAX FREE, czyli narzędzia teleinformatycznego umożliwiającego uzyskanie elektronicznego potwierdzenia wywozu towarów ujętych w dokumentach TAX FREE poza UE.
Podróżny będzie mógł przy jego użyciu uzyskać potwierdzenie wywozu towarów na wyznaczonych przejściach granicznych. Ta część zmian została jednak odroczona i ma wejść w życie dopiero 1 lipca 2028 r.
Zmiany w uldze na złe długi i zwolnieniu podmiotowym
Doprecyzowano również zasady korzystania z ulgi na złe długi przez małych podatników stosujących metodę kasową. Korekta będzie możliwa nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym po stronie podatnika powstał obowiązek podatkowy.
Zmieni się także sposób ustalania wartości sprzedaży dla potrzeb zwolnienia podmiotowego z VAT. Do limitu mają być wliczane również określone czynności stanowiące wewnątrzwspólnotową dostawę towarów własnych, o której mowa w art. 13 ust. 3 ustawy.
Co ważne, przy ustalaniu wartości sprzedaży za 2026 r. zastosowanie zachowają dotychczasowe zasady. Nowa regulacja będzie więc miała praktyczne znaczenie przy kalkulowaniu prawa do zwolnienia w kolejnych okresach.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Ustawodawca ogranicza także część obowiązków formalnych. Podstawowy termin wejścia ustawy w życie to 1 stycznia 2027 r. Przewidziano jednak kilka wyjątków. Regulacja dotycząca stawki VAT stosowanej do różnicy w wartości kaucji w systemie kaucyjnym zacznie obowiązywać już 1 grudnia 2026 r.. Część regulacji dotyczących kas fiskalnych wejdzie w życie 1 lipca 2027 r. oraz 1 stycznia 2028 r., natomiast rozwiązania dotyczące terminali TAX FREE – 1 lipca 2028 r.Co to oznacza dla Ciebie i Twojej organizacji
- Dla wielu firm najbardziej praktyczną zmianą będzie rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej na usługi. Warto więc jeszcze przed końcem roku sprawdzić, czy firma kupuje usługi wymienione w nowym załączniku nr 16 i czy stosowane procedury weryfikowania kontrahentów są wystarczające. Szczególnej uwagi wymagają usługi księgowe, informatyczne, reklamowe, doradcze, B+R oraz szeroko rozumiane usługi wspomagające działalność gospodarczą.
- Warto także przeanalizować możliwość szerszego stosowania mechanizmu podzielonej płatności, ponieważ po zmianach może on pełnić nie tylko funkcję płatniczą, ale przede wszystkim istotnie ograniczać ryzyko odpowiedzialności nabywcy za nierozliczony przez kontrahenta VAT.
Zmiany od 2027 r. nie sprowadzają się więc do technicznych korekt ustawy. Nowe regulacje mogą istotnie wpłynąć na codzienne procedury księgowe, sposób weryfikacji kontrahentów oraz rozliczanie zakupów usług przez przedsiębiorców.
Artykuł napisany przez:
Patrycja Kubiesa
Doradca podatkowy, członek Zarządu Małopolskiego Oddziału Krajowej Izby Doradców Podatkowych oraz członek Stowarzyszenia Naukowego Prawa Podatkowego. Absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, szkoleniowiec, autorka wielu opracowań i artykułów w uznanych firmach i wydawnictwach w Polsce.
