Przełomowy wyrok TSUE w sprawie odliczenia VAT
Polskie przepisy, zgodnie z którymi moment powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego jest uzależniony od otrzymania faktury, są niezgodne z regulacjami wspólnotowymi. Tak orzekł TSUE w wyroku z dnia 11 lutego 2026 r. To bardzo ważny wyrok w polskiej sprawie, który może mieć istotne znaczenie praktyczne dla polskich podatników. Sprawa dotyczyła momentu odliczenia VAT naliczonego.
Prawo do odliczenia na gruncie ustawy o VAT
Czynni podatnicy VAT mają prawo obniżyć podatek należny o podatek naliczony. Posiadają również możliwość uzyskania zwrotu podatku, gdy kwota podatku naliczonego przewyższa kwotę podatku należnego w podsumowaniu danego okresu. Jednakże muszą oni pamiętać, że nie każda faktura potwierdzająca transakcję może być podstawą do odliczenia podatku VAT.
Czego dotyczyła sprawa
Sprawa dotyczyła zgodności polskich przepisów z dyrektywą 2006/112. Sąd uznał, że polskie regulacje uzależniające moment powstania prawa do odliczenia od otrzymania faktury są sprzeczne z prawem unijnym. To jedno z pierwszych polskich rozstrzygnięć podatkowych o fundamentalnym znaczeniu dla konstrukcji systemu VAT.
Postępowanie dotyczyło podatnika, który dokonał zakupu w jednym okresie rozliczeniowym (przykładowo w styczniu), natomiast fakturę otrzymał w kolejnym okresie (w lutym), ale jeszcze przed upływem terminu złożenia deklaracji za okres, w którym dokonał zakupu (tj. przed 25 lutego). Spółka chciała ująć podatek naliczony w deklaracji za miesiąc dokonania transakcji, czyli za styczeń.
Organ podatkowy powołując się na treść art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT (prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny) uznał jednak, że skoro faktura została otrzymana w lutym, to odliczenie przysługuje dopiero w rozliczeniu za luty. Stanowisko to podzielił sąd administracyjny pierwszej instancji. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skierował pytanie prejudycjalne do Sądu UE.
Kluczowe było rozstrzygnięcie czy przepis krajowy przewidujący, że prawo do odliczenia powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę, jest zgodny z dyrektywą VAT.
Sąd UE przyznał rację podatnikowi. W uzasadnieniu podkreślił fundamentalne rozróżnienie pomiędzy momentem powstania prawa do odliczenia VAT, a momentem jego wykonania (realizacji).
Podsumowanie
Do tej pory, zgodnie z przepisami firmy były zmuszone czekać z odliczeniem VAT do momentu, aż otrzymają fakturę – co niejednokrotnie powodowało czasowe odroczenie odliczenia (lub w skrajnym przypadku nawet jego brak. Polskie przepisy podatkowe nie przewidują bowiem mechanizmu, w ramach którego można „zmusić” sprzedawcę do wystawienia dokumentu sprzedaży).
Teraz Sąd UE jasno wskazał, że takie „opóźnianie” nie ma podstaw w Dyrektywie VAT. Prawo do odliczenia powstaje w momencie dostawy towaru lub wykonania usługi, a faktura jest jedynie formalnym dokumentem potwierdzającym to prawo – nie jego warunkiem.
Jeżeli więc przykładowo to luty 2026 jest miesiącem transakcji, a faktura pojawi się u nabywcy dopiero w marcu (ale jeszcze przed terminem na złożenie deklaracji za luty, czyli do 25 marca), przedsiębiorca ma pełne prawo odliczyć VAT już w swoim rozliczeniu za luty.
Co to oznacza dla Ciebie i Twojej organizacji?
- Wyrok oznacza, że polscy przedsiębiorcy będą mogli szybciej odliczyć VAT
- Sąd odniósł się wyłącznie do sytuacji, w której podatnik otrzyma fakturę od kontrahenta przed terminem rozliczenia VAT w deklaracji miesięcznej lub kwartalnej (25 dnia następnego dnia miesiąca)
- Wyrok unijnego TSUE nie dotyczy podatników, którzy do momentu złożenia deklaracji nadal nie mają faktury – w tej kwestii należy sięgać do wcześniejszych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE.
- Kończy się „przymusowe zamrażanie środków w ramach zapłaconego kontrahentowi VAT naliczonego. Dotąd oznaczało to konieczność przesunięcia odliczenia VAT o kolejny miesiąc.
- Łatwiej będzie można zamknąć miesiąc, ponieważ jeśli faktura dotrze przed złożeniem deklaracji, można ją ująć „wstecznie” co pozwala na większą elastyczność w księgowości.
- Przyspiesza i ułatwia zamykanie miesiąca. Jeżeli faktura dotrze przed złożeniem deklaracji, można ją ująć „wstecz”, co daje działom księgowym znacznie większą elastyczność.
Artykuł napisany przez:
Iwona Biernat-Baran
Prawnik, doradca podatkowy (nr wpisu 12273). Posiada ponad 10 – letnie doświadczenie zawodowe związane z prawem podatkowym. Początki kariery związała z pracą w administracji skarbowej, m.in. w urzędzie skarbowym oraz izbie skarbowej. Obecnie prowadzi kancelarię doradztwa podatkowego. Jest trenerem z zakresu podatku od towarów i usług (VAT) oraz KSeF. Pomaga wdrożyć KSeF w firmach oraz przeprowadza audyty wdrożeniowe KSeF. Jest autorką publikacji z zakresu prawa podatkowego oraz organizatorem i uczestnikiem wielu konferencji naukowych, na których prezentuje tematy związane z prawem podatkowym. Prezes Stowarzyszenia Naukowego Prawa Podatkowego, członek Krajowej Rady Doradców Podatkowych, Przewodnicząca Kolegium Redakcyjnego Wydawnictw KIDP, Redaktor Naczelna Wydawnictw KIDP.
