Roczna korekta VAT – czym jest i kogo dotyczy?
Prawo do odliczenia podatku naliczonego stanowi fundamentalną i podstawową zasadę podatku VAT wyrażoną w treści art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej uVAT). Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu podatnicy są uprawnieni do odliczenia podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Istotą zatem powyższej regulacji jest zagwarantowanie czynnym podatnikom VAT neutralności przy dokonywaniu zakupów związanych z sprzedażą opodatkowaną.
W praktyce jednak nie wszyscy podatnicy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykonują wyłącznie czynności uprawniające do odliczenia VAT. W odniesieniu do nich ustawodawca przewidział w art. 90 uVAT mechanizm odnoszący się do alokacji zakupów związanych z tymi obydwoma rodzajami działalności. W praktyce oznacza to konieczność odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje oraz nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Jeżeli natomiast nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot podatku naliczonego, podatnik może dokonać stosownego pomniejszenia o taką część kwoty VAT, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Zgodnie z art. 90 ust. 3 uVAT, proporcję ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo (tj. czynności zwolnionych z VAT). Wspomnianą proporcję sprzedaży określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu, do którego jest ustalana proporcja. Proporcję zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej (art. 90 ust. 4 uVAT).
Taki mechanizm pozwala na bieżącą alokację ponoszonych wydatków. Z uwagi natomiast na to, że w trakcie roku kwota przyjętych do pierwotnego obliczenia obrotów może ulec istotnej zmianie, ustawodawca przewidział mechanizm urealnienia stosowanego wskaźnika poprzez wyliczenie tzw. wskaźnika rzeczywistego dla danego roku.
Przykład nr 1
Podatnik w 2025 roku prowadził działalność mieszaną (opodatkowaną i zwolnioną). W 2025 r. odliczał VAT, stosując proporcję wynoszącą 40%. W ciągu 2025 r. podatek naliczony wyniósł 50.000 zł, z czego podatnik odliczył 20.000 zł (40% * 50.000 zł). W styczniu 2026 r. w oparciu o rzeczywiste dane za rok poprzedni dokonał ponownego obliczenia struktury obrotów, która wyniosła 50%. W oparciu o ten wskaźnik podatnik będzie zobowiązany do dokonania rocznej korekty podatku VAT za 2025 r.
Data dokonania rocznej korekty VAT- masz czas do 25.02.2026 r. lub 27.04.2026 r.
Podatnik jest zobowiązany do dokonania korekty rocznej w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty. Oznacza to, że podatnicy rozliczający się w okresach miesięcznych zobowiązani będą do dokonania korekty rocznej za 2025 rok w deklaracji za miesiąc styczeń 2026 roku (JPK_V7M), natomiast podatnicy składający deklaracje kwartalne wykażą korektę roczną w deklaracji za pierwszy kwartał 2026 roku składanej do 27 kwietnia 2026 roku (JPK_V7K).
Korekta jednorazowa i wieloletnia – czy zawsze wystąpi obowiązek?
Zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 1 uVAT podatnicy VAT, którzy w roku poprzednim dokonywali odliczenia podatku odliczonego zgodnie z zasadami określonymi w art. 90 uVAT tj. przy zastosowaniu wskaźnika VAT są obowiązani dokonać korekty kwoty podatku odliczonego z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 dla zakończonego roku podatkowego (korekta roczna).
Obowiązek korekty wieloletniej dotyczy natomiast tych towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli ich wartość początkowa przekracza 15 000 zł. Podatnik dokonuje korekty w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta dotyczy zatem jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu.
Przepisy ustawy wprowadzają zatem szczególny tryb korekty dla wybranych składników majątku o określonej wartości. W odniesieniu do składników majątku zaliczanych do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz nieruchomości, ustawa przyjmuje zasadę dokonywania cząstkowej i równomiernej korekty w dłuższym czasie (tj. przez 5 lub 10 lat). Regulacje te mają na celu urealnienie odliczenia podatku naliczonego. Ustawa zakłada bowiem, że środki trwałe (jako dobra o charakterze trwałym) zużywają się w określonym czasie, a nie jednorazowo. W tym też czasie stopniowo konsumowane jest prawo do odliczenia i należy je oceniać w dłuższej perspektywie czasu, a nie jednorazowo.
Przykład nr 2
Spółka ABC zakupiła w 2025 roku lokal użytkowy przeznaczony na siedzibę za kwotę 1.000.000 zł netto plus 230.000 zł VAT. Lokal został przyjęty do używania 1 sierpnia 2025 roku. Lokal jest wykorzystywany przez Spółkę zarówno do działalności opodatkowanej, jak i zwolnionej. Proporcja wstępna z 2025 r. wyniosła 45%. Podatnik w 2025r. odliczył podatek naliczony w wysokości 103.500 zł. Faktyczna proporcja za 2025 r. wyniosła 50%. W związku z powyższym powstanie obowiązek korekty podatku naliczonego. Będzie ona dotyczyć 1/10 kwot podatku naliczonego.
Tym samym podatnik winien dokonać rozliczenia zgodnie z poniższym wyliczeniem:
- (230.000 zł/10) x 45% = 10.350 zł, kwota VAT odliczonego odnosząca się do 1/10 VAT wyliczona na podstawie pierwotnej proporcji i podlegająca korekcie;
- 50% x (230.000 zł/10) = 11.500 zł, kwota VAT do odliczenia odnosząca się do 1/10 VAT wyliczona na podstawie rzeczywistego wskaźnika;
- Korekta podatku naliczonego 11.500 – 10.350 = 1150 zł; zwiększenie kwoty podatku naliczonego w JPK_V7 za styczeń 2026 r.
Może wystąpić również sytuacja, w której podatnik nie będzie zobowiązany do dokonywania korekty VAT. Jeżeli różnica między proporcją ustaloną szacunkowo zgodnie z art. 90 uVAT, a proporcją ustaloną dla zakończonego roku podatkowego nie przekracza dwóch punktów procentowych, taka korekta nie jest obowiązkowa. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone w art. 91 ust.1a oraz 1b uVAT.
Podatnik, który po wyliczeniu proporcji dla zakończonego roku stwierdzi, że różnica między proporcją prognozowaną a faktyczną nie przekracza 2 punktów procentowych, powinien wyliczyć wartość podatku naliczonego, którego nie mógłby odliczyć w przypadku pomniejszenia proporcji, uwzględniając w tym wyliczeniu również wartości podatku naliczonego wynikające z ewentualnych korekt wieloletnich.
Możliwość decydowania o rezygnacji z dokonania korekty stanowi dziś istotne uproszczenie rozliczeń podatników, związane z brakiem konieczności dokonywania korekt odliczonego podatku VAT. W poprzednim stanie prawnym podatnicy byli zobligowani do dokonywania korekty nawet wtedy, jeżeli różnica między proporcją wstępną a ostateczną była bardzo niewielka. Wprowadzenie opcji rezygnacji z dokonania korekty pozwala minimalizować obciążenia administracyjne związane ze stosowaniem prawa do odliczenia VAT oraz eliminować zbędne obowiązki dla wskazanych powyżej sytuacji.
Podsumowanie
Właściwa alokacja podatku naliczonego podlegającego odliczeniu VAT według określonych mechanizmów należy do podstawowych obowiązków podatnika i jej odpowiednie stosowanie umożliwia poprawne pomniejszenie podatku należnego. Konieczność stosowania w bieżącym roku wskaźnika procentowego jest natomiast rozwiązaniem umożliwiającym bieżącą alokację. Z uwagi jednak na to, że oparty jest na obrotach roku poprzedniego, ustawodawca przewidział konieczność wyliczenia jego na nowo i przedstawienia jako rzeczywisty wskaźnik podlegający korekcie.
Co to oznacza dla Ciebie i Twojej organizacji?
- Obowiązek weryfikacji proporcji – musisz przeliczyć rzeczywisty wskaźnik sprzedaży za rok 2025 i porównać go z proporcją wstępną, którą stosowałeś do odliczeń w trakcie ubiegłego roku.
- Kluczowe terminy rozliczeń – korektę należy wykazać w JPK_V7 za pierwszy okres rozliczeniowy nowego roku, co oznacza termin do 25 lutego 2026 r. (dla rozliczeń miesięcznych) lub do 27 kwietnia 2026 r. (dla rozliczeń kwartalnych).
- Rozróżnienie typu korekty – pamiętaj, że wydatki bieżące koryguje się jednorazowo, natomiast dla środków trwałych i wartości niematerialnych powyżej 15 000 zł stosuje się korektę wieloletnią (5 lat dla ruchomości, 10 lat dla nieruchomości).
- Możliwość rezygnacji z korekty – jeśli różnica między proporcją prognozowaną a rzeczywistą nie przekracza 2 punktów procentowych, możesz skorzystać z uproszczenia i zaniechać dokonywania korekty (pod warunkiem spełnienia limitów kwotowych z ustawy).
- Wpływ na płynność finansową – roczne rozliczenie może skutkować zarówno koniecznością dopłaty podatku VAT (przy spadku proporcji), jak i prawem do dodatkowego odliczenia (przy wzroście udziału sprzedaży opodatkowanej).
Artykuł napisany przez:
Agnieszka Sadowska
Doradca podatkowy (nr wpisu 11914), absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Wydziału Finansów i Rachunkowości Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu. Posiada ponad 15 – letnie doświadczenie zawodowe związane z prawem podatkowym. Początki swojej kariery zaczynała jako pracownik administracji skarbowej, m.in. w urzędzie skarbowym oraz w Krajowej Informacji Skarbowej. Obecnie jako in-house kieruje działem podatków jednej z większych spółek giełdowych z branży finansowej, a od 2013 roku prowadzi własną kancelarię doradztwa podatkowego. Doświadczony wykładowca, realizujący od 2011 roku z pasją szkolenia z zakresu prawa podatkowego (głównie podatek od towarów i usług oraz podatki dochodowe) dla firm szkoleniowych oraz Wyższej Szkoły Bankowej. Wyróżniona przez Stowarzyszenie Księgowych srebrną odznaką za zasłużenie dla środowiska księgowych.
