W tym wpisie przeczytasz:
- Na co wpływa wyższy staż pracy?
- Konieczność ponownego ustalenia wysokości dodatku stażowego
- Wyższy dodatek stażowy to wyższa emerytura
- Wyższy dodatek stażowy a przeliczenie zasiłku macierzyńskiego i świadczenia rehabilitacyjnego
- Wyższy dodatek a wyższe dodatkowe roczne wynagrodzenie pracowników sfery budżetowej
- Co to oznacza dla Ciebie i Twojej organizacji?
1 stycznia 2026 r. weszła w życie tzw. ustawa stażowa, tj. ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy wprowadzają istotne zmiany w zasadach ustalania stażu pracy, rozszerzając katalog okresów aktywności zawodowej uwzględnianych przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.
Od tego momentu do stażu pracy zaliczane są nie tylko okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, lecz także – na określonych warunkach oraz po właściwym udokumentowaniu – okresy wykonywania umów zlecenia i umów o świadczenie usług oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Na co wpływa wyższy staż pracy?
Wyższy staż pracy wpływa bezpośrednio na kluczowe uprawnienia pracownicze i wysokość świadczeń, w tym m.in. na:
- Okres wypowiedzenia.
- Wymiar urlopu wypoczynkowy.
- Wysokość dodatku stażowego (dodatku za wysługę lat).
- Wysokość odprawy emerytalno–rentowej (sektor publiczny na podstawie pragmatyk).
- Wysokość odprawy z tytułu rozwiązania umowy z przyczyn niedotyczących pracownika.
- Wysokość odprawy pośmiertnej.
- Prawo do urlopu wychowawczego (wymóg zatrudnienia co najmniej 6 miesięcy).
- Prawo do złożenia wniosku o przejrzyste (przewidywalne) warunki pracy (art. 293 Kodeksu pracy).
Konieczność ponownego ustalenia wysokości dodatku stażowego
Potwierdzenie przez pracownika dodatkowych okresów wliczanych do stażu pracy – takich jak okresy wykonywania umów cywilnoprawnych czy prowadzenia działalności gospodarczej – będzie oznaczało dla działów kadr obowiązek ponownego ustalenia wysokości dodatku stażowego. Przeliczenie to będzie następowało ze skutkiem od 1 stycznia 2026 r., pod warunkiem postawionym pracownikom, którzy pozostają w zatrudnieniu na dzień 01.01.2026 r. (pracodawca będący jednostką sektora finansów publicznych) albo 01.05.2026 r. (pracodawca niebędący jednostką sektora finansów publicznych) udokumentowania dodatkowego stażu pracy w okresie 24 miesięcy liczonych odpowiednio od 01.01.2026 r. albo 01.05.2026 r. Jeśli pracownik zmieści się w wyżej wymienionych ramach czasowych z udokumentowaniem wyższego stażu pracy, przeliczenie jego uprawnień nastąpi za okres od 01.01.2026 r. Oznacza to przeliczenie uprawnień pracowniczych niezależnie od tego, czy pracownik faktycznie udokumentuje dodatkowy staż np. 29 stycznia 2026 r. czy przykładowo w dniu 31.12.2027 r.
Art. 6. Ustawy stażowej: Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których mowa w art. 3021 § 1–7 ustawy zmienianej w art. 1, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia:
1) wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.4)) albo
2) określonego w art. 9, w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
W praktyce oznacza to nie tylko zmianę wysokości bieżącego wynagrodzenia, lecz także konieczność wypłaty wyrównania m.in. dodatku stażowego za okres od początku 2026 r.
Wyższy dodatek stażowy to wyższa emerytura
Doliczenie do stażu pracy okresu wykonywania umowy zlecenia lub prowadzenia działalności gospodarczej nie ma wpływu na prawo do emerytury, które w Polsce zależy głównie od osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) oraz posiadania przynajmniej jednego dnia ubezpieczenia społecznego. Ustawa stażowa wpłynie jednak pośrednio również na wysokość emerytury: wyższa kwota świadczeń (np. wyższy dodatek za wysługę lat po doliczeniu dodatkowego stażu) oznacza wyższy przychód, a ten stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Wyższy dodatek stażowy oznacza wyższe wynagrodzenie podlegające oskładkowaniu. W konsekwencji na koncie ubezpieczonego w ZUS zostaną zaewidencjonowane wyższe składki, a to w przyszłości przełoży się na wyższą wysokość emerytury.
Wyższy dodatek stażowy a przeliczenie zasiłku macierzyńskiego i świadczenia rehabilitacyjnego
Podwyższenie dodatku stażowego może wpłynąć również na wysokość niektórych świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia społecznego.
Zgodnie z art. 36 tzw. Ustawy zasiłkowej, czyli Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, za który zasiłek jest wypłacany. Art. 41 ustawy zasiłkowej przewiduje, że do podstawy tej wlicza się wyłącznie te składniki wynagrodzenia, które nie są wypłacane za okres pobierania zasiłku.
Art. 41 ust. 1. Ustawy zasiłkowej: Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku.
Ponieważ dodatek stażowy jest wypłacany za okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego oraz zasiłku opiekuńczego, nie jest on uwzględniany w podstawie wymiaru tych świadczeń. Dodatek stażowy nie przysługuje natomiast za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz świadczenia rehabilitacyjnego, co w konsekwencji oznacza, że należy go wliczyć do podstawy wymiaru tych świadczeń.
Oznacza to, że podwyższenie dodatku stażowego w wyniku uznania dodatkowego stażu pracy skutkuje koniecznością uwzględnienia jego wyższej wysokości w podstawie zasiłku, a nawet koniecznością przeliczenia i wyrównania zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego wypłaconego od stycznia 2026 r.
Praktyczny przykład: Janowi Korzystnemu – pracownikowi Urzędu Gminy przysługuje 10% dodatek stażowy. W czerwcu 2026 r. skorzysta z urlopu ojcowskiego w wymiarze dwóch tygodni, za który pobierze zasiłek macierzyński. W dniu 31 grudnia 2027 r. Jan Korzystny przedstawi pracodawcy dokumenty potwierdzające, że przed zatrudnieniem w urzędzie wykonywał umowę zlecenie, która podwyższy jego staż pracy, a także dodatek stażowy do 15%.
Pracodawca jako płatnik zasiłków będzie zobowiązany:
- przeliczyć dodatek stażowy od 1 stycznia 2026 r.,
- wypłacić wyrównanie dodatku stażowego,
- przeliczyć i wypłacić wyrównanie zasiłku macierzyńskiego za czerwiec 2026 r., ponieważ podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego ulegnie podwyższeniu.
Uwaga praktyczna: Jeśli podstawa wymiaru zasiłku została ustalona wyłącznie na podstawie wynagrodzeń sprzed 2026 r., późniejsze podwyższenie dodatku stażowego nie będzie miało wpływu na jego wysokość.
Wyższy dodatek a wyższe dodatkowe roczne wynagrodzenie pracowników sfery budżetowej
Podwyższenie dodatku stażowego wpłynie również na wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego, tzw. trzynastki, przysługującej pracownikom na podstawie Ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Zgodnie z ustawą dodatkowe wynagrodzenie roczne wynosi 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego w danym roku kalendarzowym. W podstawie do wyliczenia tzw. „trzynastki” zostaje uwzględniony dodatek stażowy, a więc jego wyższa wysokość przełoży się na wyższe dodatkowe roczne wynagrodzenie. Wyższa „trzynastka” za 2026 r. zostanie uwzględniona w wysokości 1/12 w podstawie wymiaru zasiłków. Oznacza to, że wyższe dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2026 r. wpłynie także na wysokość świadczeń chorobowych wypłacanych w 2027 r., już nie tylko zasiłku macierzyńskiego czy świadczenia rehabilitacyjnego, ale również pozostałych zasiłków oraz wynagrodzenia chorobowego.
Co to oznacza dla Ciebie i Twojej organizacji?
- Obowiązek ponownego przeliczenia stażu pracy – po udokumentowaniu dodatkowych okresów przez pracownika.
- Konieczność przeliczenia dodatku stażowego od 1 stycznia 2026 r. / 01 maja 2026 r.
- Wypłata wyrównań – nie tylko dodatku stażowego, ale także:
- zasiłku macierzyńskiego,
- świadczenia rehabilitacyjnego,
- dodatkowego wynagrodzenia rocznego („trzynastki”),
- pośrednio także innych zasiłków w kolejnych latach.
- Większe obciążenia finansowe i organizacyjne – szczególnie dla działów kadr i płac oraz płatników zasiłków.
Artykuł napisany przez:
Anna Stokłosa
LL .M. radca prawny. Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz The Catholic University of America (Waszyngton, USA). Ukończyła studia doktoranckie w Katedrze Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych UJ. Referent międzynarodowych konferencji naukowych. Prowadzi własną kancelarię prawną. Posiada bogate doświadczenie praktyczne w kwestiach związanych ze stosowaniem prawa, zarówno na etapie doradztwa, jak też w postępowaniach kontrolnych i sądowych. Prowadzi procesy w sprawach z zakresu prawa pracy, reprezentując przede wszystkim przedsiębiorców. Doświadczony szkoleniowiec zagadnień związanych z problematyką zatrudnienia oraz ochrony danych osobowych w zakresie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. (RODO). Szkoliła takie jednostki jak Urząd Miasta Stołecznego Warszawy wraz ze wszystkimi Urzędami Dzielnic, Radnych m. st. Warszawy, Dzielnicowe Biura Finansów Oświaty m. st. Warszawy, Teatr Powszechny, Teatr Studio czy Muzeum Karykatury oraz przeprowadziła ponad 100 szkoleń zamkniętych i otwartych z tematyki RODO dedykowanych przedsiębiorcom, jak również kursów IOD.
