Temat 1 – Środki trwałe w księgach rachunkowych jednostek budżetowych.
- Definicja środków trwałych: podobieństwa i różnice w ujęciu bilansowym, podatkowym oraz ustawy o finansach publicznych.
- Obiekt inwentarzowy:
- Definicja oraz zasady tworzenia obiektów inwentarzowych.
- Zbiorczy obiekt inwentarzowy zespolony rodzajowo i zespolony funkcjonalnie.
- Jak nadawać numery inwentarzowe?
- Co zrobić gdy w trakcie spisu z natury stwierdzimy braki w oznakowaniu środków trwałych?
- Dokumenty księgowe dotyczące środków trwałych (OT, PT, MT, LT – wzory dokumentów).
- Ustalenie wartości środka trwałego:
- Wartość początkowa.
- Ustalenie ceny nabycia.
- Koszt wytworzenia.
- Nieodpłatne otrzymanie.
- Wartość początkowa ujawnionych środków trwałych.
- Jakich kosztów nie wlicza się do wartości początkowej środka trwałego?
- Ustalenie kosztu wytworzenia a wycena wartości początkowej środka trwałego:
- Moment rozpoczęcia budowy.
- Rozliczenie kosztów pośrednich budowy.
- Koszt utrzymania aktywów trwałych wykorzystywanych na potrzeby budowy.
- Zaprzestanie ujmowania środka trwałego:
- Sprzedaż.
- Nieodpłatne przekazanie.
- Stwierdzenie niedoboru,.
- Likwidacja środków trwałych.
- Zaniechane inwestycje.
- Obowiązki inwentaryzacyjne w zakresie środków trwałych:
- Metody inwentaryzacji właściwe dla różnych rodzajów środków trwałych.
- Wycena ujawnionych w drodze inwentaryzacji środków trwałych.
- Zasady gospodarowania składnikami majątku ruchomego.
Temat 2 – Centra Usług Wspólnych – zasady prowadzenia obsługi rachunkowej i sprawozdawczej jednostek budżetowych.
- Zasady tworzenia CUW:
- Powołanie.
- Podmioty wchodzące w skład.
- Formy organizacyjno-prawne.
- Zadania
- Praktyczne aspekty funkcjonowania CUW-ów:
- Obsługa administracyjna, organizacyjna i finansowa.
- Obowiązki i zadania kierownika jednostki oraz głównego księgowego.
- Zakres odpowiedzialności jednostek obsługiwanych oraz jednostki obsługującej:
- Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
- Powierzenie obowiązków.
- Kary
- Kontrola zarządcza w CUW.
- Jak powinien wyglądać regulamin organizacyjny w CUW?
- Postanowienia ogólne.
- Zadania i kompetencje pracowników.
- Zasady podpisywania pism i decyzji.
- Polityka (zasady) rachunkowości:
- Jeden wspólny dokument czy dla każdej jednostki oddzielna?
- Dokumentacja:
- zasady obiegu dokumentów,
- instrukcja obiegu dokumentów,
- zasady wystawiania i opisywania faktur,
- jak opisywać paragony?
- Przepisy wewnętrzne regulujące gospodarkę finansową w CUW-ie.
- Sprawozdawczość jednostek obsługiwanych i jednostki obsługującej:
- Jak opracować plan finansowy?
- W jaki sposób zaplanować budżet?
- Przeniesienia w planach finansowych.
- Sporządzanie sprawozdań budżetowych oraz sprawozdań w zakresie operacji finansowych.
- Inwentaryzacja w jednostkach obsługiwanych przez CUW:
- Kto ma obowiązek przeprowadzić inwentaryzację?
- Skład komisji inwentaryzacyjnej oraz zespołów spisowych.
- Odpowiedzialność za inwentaryzację kierownika CUW oraz kierowników jednostek obsługiwanych.
- Do czyich obowiązków należy rozliczenie inwentaryzacji?
Temat 3 – Zamknięcie roku budżetowego w jednostkach sektora finansów publicznych – procedury, rozliczenia i ewidencja księgowa.
- Przygotowanie do zamknięcia roku budżetowego:
- Organizacja prac i harmonogram działań w jednostce.
- Ustalenie terminów spływu dokumentacji finansowej i sprawozdawczej.
- Terminy sporządzenia sprawozdań budżetowych, finansowych i z operacji finansowych.
- Organizacja zamknięcia ksiąg rachunkowych:
- Czynności porządkowe i kontrolne.
- Weryfikacja sald kont bilansowych i pozabilansowych.
- Ustalenie zasad ewidencji zdarzeń na przełomie roku.
- Rozliczenia końcoworoczne:
- Rozliczenie udzielonych i otrzymanych dotacji.
- Korekta odpisów na ZFŚS.
- Rozliczenie zaliczek udzielonych pracownikom.
- Rozliczenie jednostki organizacyjnej z budżetem nadrzędnym.
- Koszty i zobowiązania na przełomie roku:
- Ujmowanie kosztów i przychodów dotyczących dwóch okresów sprawozdawczych.
- Zasady kwalifikacji wydatków i kosztów w czasie.
- Rozliczenia międzyokresowe i rezerwy:
- Rozliczenia międzyokresowe przychodów i kosztów.
- Tworzenie i rozwiązanie rezerw na zobowiązania.
- Rozliczenie środków na wydzielonym rachunku dochodów:
- Ewidencja i rozliczenie sald rachunków dochodów własnych.
- Przekazanie niewykorzystanych środków.
- Rozliczenie nadwyżki środków obrotowych w samorządowych zakładach budżetowych:
- Ustalenie nadwyżki.
- Przekazanie środków do budżetu jednostki samorządu.
- Wydatki niewygasające z końcem roku budżetowego:
- Zasady ujmowania i ewidencji wydatków niewygasających.
- Ujęcie w sprawozdawczości budżetowej.
- Księgowania końcoworoczne:
- Naliczenie i ewidencja odsetek za zwłokę.
- Odpisy aktualizujące należności i odpisy z tytułu utraty wartości.
- Ewidencja zaangażowania wydatków.
- Ujmowanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
- Umorzenie i amortyzacja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
- Inwentaryzacja aktywów i pasywów:
- Metody i terminy inwentaryzacji.
- Dokumentacja i rozliczenie różnic inwentaryzacyjnych.
- Zdarzenia po dniu bilansowym i korekta błędów:
- Ujmowanie zdarzeń po dniu bilansowym.
Temat 4 – Instrukcje i procedury w JST i jednostkach podległych – zasady tworzenia, najważniejsze zapisy.
1. Rola instrukcji i procedur w jednostkach sektora finansów publicznych:
- Znaczenie instrukcji i procedur w JST – omówienie roli instrukcji i procedur jako narzędzi zapewniających prawidłowe, zgodne z prawem i efektywne funkcjonowanie jednostki.
- Podstawy prawne obowiązku posiadania procedur – wskazanie najważniejszych aktów prawnych:
- ustawa o finansach publicznych,
- ustawa o rachunkowości,
- standardy kontroli zarządczej.
- Instrukcje a procedury – podobieństwa i różnice – wyjaśnienie zakresu pojęciowego oraz praktyczne znaczenie rozróżnienia.
- Odpowiedzialność kierownika jednostki – rola kierownika JST i jednostek podległych w tworzeniu, wdrażaniu i aktualizacji dokumentacji.
2. Rodzaje instrukcji i procedur funkcjonujących w JST:
- Instrukcje finansowo-księgowe:
- polityka rachunkowości,
- instrukcja obiegu i kontroli dokumentów,
- instrukcja kasowa.
- Procedury związane z gospodarką finansową:
- procedury wydatkowania środków publicznych,
- procedury zaciągania zobowiązań,
- procedury realizacji dochodów.
- Procedury organizacyjne i administracyjne:
- regulaminy wewnętrzne,
- procedury archiwizacji dokumentów,
- procedury obiegu informacji.
- Procedury kontroli zarządczej i zarządzania ryzykiem:
- identyfikacja ryzyk,
- mechanizmy kontrolne,
- dokumentowanie działań kontrolnych.
3. Zasady tworzenia instrukcji i procedur:
- Określenie celu i zakresu dokumentu – dostosowanie instrukcji i procedur do specyfiki jednostki oraz jej zadań.
- Jasność i jednoznaczność zapisów – stosowanie prostego języka, unikanie niejednoznacznych sformułowań.
- Spójność z obowiązującymi przepisami prawa – konieczność aktualizacji dokumentów w przypadku zmian legislacyjnych.
- Udział pracowników w procesie tworzenia procedur – znaczenie konsultacji i praktycznego podejścia.
4. Najważniejsze elementy i zapisy instrukcji oraz procedur:
- Struktura dokumentu – tytuł, podstawa prawna, zakres obowiązywania, definicje, opis czynności.
- Zakres odpowiedzialności i kompetencji – precyzyjne przypisanie zadań poszczególnym stanowiskom.
- Opis procesów i czynności krok po kroku – schematy postępowania, terminy, wymagane dokumenty.
- Postanowienia końcowe – zasady nadzoru, kontroli i aktualizacji dokumentów.
5. Wdrażanie instrukcji i procedur w JST i jednostkach podległych:
- Zatwierdzanie i ogłaszanie dokumentów – tryb wprowadzania instrukcji i procedur do stosowania.
- Szkolenie pracowników – obowiązek zapoznania pracowników z nowymi i zmienionymi procedurami.
- Monitorowanie stosowania procedur – bieżąca kontrola przestrzegania zapisów.
- Reakcja na nieprawidłowości – działania korygujące i odpowiedzialność służbowa.
6. Aktualizacja i doskonalenie instrukcji oraz procedur:
- Przegląd okresowy dokumentów – częstotliwość i zakres weryfikacji.
- Zmiany wynikające z kontroli i audytów – wykorzystanie wniosków pokontrolnych.
- Dostosowanie procedur do zmian organizacyjnych – reorganizacja, nowe zadania jednostki.
- Dokumentowanie zmian – aneksy, wersjonowanie, archiwizacja poprzednich wersji.
7. Najczęstsze błędy i dobre praktyki w JST:
- Zbyt ogólne lub nadmiernie szczegółowe zapisy – konsekwencje praktyczne.
- Procedury niespójne z rzeczywistą praktyką – ryzyka i skutki kontroli.
- Brak aktualizacji dokumentów – odpowiedzialność kierownika jednostki.
- Dobre praktyki w tworzeniu i stosowaniu procedur – przykłady rozwiązań usprawniających pracę jednostki.
Temat 5 – Dyscyplina finansów publicznych – kiedy i za jakie czyny można zostać pociągniętym do odpowiedzialności?
- Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – definicja naruszenia dyscypliny finansów publicznych.
- Kto i kiedy może odpowiadać za naruszenie? Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
- Nowelizacja ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – ostatnie zmiany w ustawie, podwyższenie kwoty minimalnej, poniżej której czyn nie stanowi naruszenia.
- Odpowiedzialność podmiotowa:
- Odpowiedzialność kierownika jednostki za nieprawidłowe prowadzenie gospodarki finansowej.
- Odpowiedzialność głównego księgowego za niewłaściwą kontrolę finansową.
- Odpowiedzialność pracowników zgodnie z odrębnymi ustawami.
- Odpowiedzialność osób upoważnionych przez kierownika w różnych obszarach finansowych.
- Udzielanie upoważnień a unikanie odpowiedzialności:
- Zasady udzielania upoważnień.
- Jak udzielać upoważnień, aby uniknąć naruszenia dyscypliny finansów publicznych?
- Przesłanki dochodzenia odpowiedzialności i wymierzania kary:
- Czynniki uwzględniane przy dochodzeniu odpowiedzialności.
- Sposób wymierzania kary.
- Charakterystyka naruszeń dyscypliny finansów publicznych – przykłady czynów stanowiących naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
- Kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych:
- Rodzaje kar:
- upomnienie,
- nagana,
- kara pieniężna,
- zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi.
- Zawiadomienie o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych:
- Kto ma obowiązek zawiadomić o podejrzeniu naruszenia dyscypliny finansów publicznych?
- Co grozi za brak zawiadomienia?
- Dyscyplina finansów publicznych w świetle najnowszego orzecznictwa komisji orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
